W obejmującym 250 lat okresie, o którym mowa, liczba ludności w Europie szybko wzrastała, a miasta kwitły. W poszczególnych państwach rozwój ten skoncentrowany był najczęściej w jednym mieście, zajmującym centralną pozycję - jak Amsterdam, Londyn, Paryż. Generalnie, inne miasta w tych samych krajach rosły zaskakująco wolno, choć porty francuskie, takie jak Nantes, Bordeaux i Marsylia, mogą być uznane za wyjątki. Rozrost Londynu stanowi chyba najbardziej uderzający przykład: w roku 1700, z 600 tysiącami mieszkańców, był on już największym miastem Europy, a do roku 1800 osiągnął 900 tys., prawie dwa razy tyle co Paryż. Jest to tym bardziej zaskakujące, że cała populacja Wielkiej Brytanii była ponad trzy razy mniejsza niż Francji. W Rzeczypospolitej wiodącą rolę odgrywały Kraków i, cieszący się znaczną autonomią, Gdańsk, choć pozycja miast była tu ogólnie o wiele słabsza niż na zachodzie kontynentu.Znaczenie wielkich miast trudno przecenić, ponieważ to tutaj wykształci! się nowy sposób myślenia i styl życia, bardziej dynamiczny od panującego na wsi. Poza tym rozwój miast powodo-w ał zwiększenie popytu na żywność, co stymulowało wzrost wydajności rolnictwa i przyczyniło się do stworzenia rynku wewnętrznego oraz koncentracji instytucji handlowych i finansowych. Działalność instytucji zajmujących się obrotem pieniędzmi stała się niezbędna przy coraz bardziej skomplikowanych transakcjach, w których operowano już nie tylko gotówką, lecz także kredytem i prawem własności. Zaczęto więc stosować weksle (papier wartościowy zawierający obietnicę zwrotu długu), od XVIII wieku także czeki i pierwsze pieniądze papierowe. Rozbudował się system bankowy i powstały takie duże instytucje jak słynny Bank Anglii. Gdy przedsiębiorcom brakowało pieniędzy, łączyli się oni w spółki akcyjne, których właścicielami byli wspólnie udziałowcy. Gdy na rynku znalazła się duża liczba udziałów w formie akcji, zaczęto nimi handlować. Wycena i obrót akcjami odbywały się początkowo najczęściej w miejscach spotkań towarzyskich (w Anglii np. były to kawiarnie), aż wreszcie przeznaczono do tego specjalne miejsca, nazwane giełdami. Te i podobne innowacje ułatwiały zebranie odpowiedniego kapitału, zainwestowanie go, transakcje gotówkowe, spłacanie i ściąganie długów. Umożliwiały one przeprowadzenie podstawowych operacji finansowych, które dla rozwijającej się gospodarki Europy miały ogromne znaczenie. Jednak pojawiły się także dotkliwe skutki uboczne rewolucji w handlu.