Aż do XVIII wieku zasięg zmian był ograniczony do handlu i finansów, w niewielkim stopniu obejmując rzemiosło. Warsztatów zasługujących na miano „fabryk" było bardzo mało, a większość wytwarzanych towarów była produkowana przez stosunkowo niewielkie grupy miejskich rzemieślników. Wielu „robotników" dzieliło swój czas między pracę rzemieślniczą, a uprawę własnego kawałka ziemi. Do tej grupy należeli wiejscy przędzarce i tkacze, którzy otrzymywali od kupców surowy materiał do produkcji tekstyliów. W niektórych dziedzinach jednak nastąpił wyraźny rozwój, na przykład w technologii odlewania żelaza i mosiądzu, co stanowiło odpowiedź na potrzeby armii, stosującej w coraz większym zakresie artylerię, oraz na wymagania aktywnych i ambitnych „nowych monarchii" europejskich. Wynalezienie ruchomej trzcionki i druku w XV w. pozwoliło nowym technologiom i pomysłom szybko się rozprzestrzeniać, pomimo ciągłych prób panujących, by utrzymać je w tajemnicy. Największy postęp, jeśli chodzi o przemysł, dokonał się w górnictwie. W hiszpańskich kopalniach w Ameryce wydobywano złoto i srebro, rósł także popyt na metale, wykorzystywane jako surowiec w rzemiośle. Oprócz tego coraz silniejsze stało się zapotrzebowanie na węgiel, szczególnie w krajach, w których brakowało już drewna. Na przykład południowo-wschodnia część Anglii, z Londynem, była zaopatrywana drogą morską w węgiel z kopalni w Tynside. Wydobycie węgla w Anglii wzrosło pod koniec XVI wieku, wraz ze zwiększeniem produkcji blach, ołowiu i miedzi, tak że niektórzy historycy nazwali ten okres „elż-bietańską rewolucją przemysłową" (od imienia panującej królowej).